Historiani me famë botërore Alexandre Lambert ka ndezur së fundmi debatin akademik me deklaratën e tij të fortë: “Shqipja është gjuha më e vjetër indoevropiane dhe ilirët janë populli më unik në Evropë.” Sipas tij, ky përfundim nuk është thjesht një opinion romantik, por mbështetet në kërkime gjuhësore, arkeologjike dhe historike që kanë marrë vite të tëra studimi.
Lambert thekson se gjuha shqipe ruan struktura dhe fjalëformime që nuk gjenden më në gjuhët e tjera indoevropiane. Ajo mban gjurmë të një faze shumë të hershme të familjes gjuhësore, duke reflektuar forma që lidhen ngushtë me gjuhën para-indoevropiane të Ballkanit. Për historianin, fakti që shqipja ka mbijetuar e pandërprerë, pavarësisht pushtimeve, shkrirjeve kulturore dhe ndryshimeve demografike, është një dëshmi e fortë për lashtësinë dhe qëndrueshmërinë e saj.
Në analizën e tij, Lambert vë veçanërisht theksin te ilirët, të cilët i quan “unikë në Evropë”. Sipas tij, ilirët formuan një identitet të veçantë kulturor, që nuk u zhduk, por u transformua nëpër shekuj derisa u shfaq në formën e sotme të popullit shqiptar. Ai thekson se trashëgimia ilire është e dukshme në shumë elemente: në emra vendesh, në tradita, në folklor dhe sidomos në gjuhë. Për Lambert, shqiptarët janë pasardhësit më të drejtpërdrejtë të një prej popujve më të lashtë të kontinentit.
Deklaratat e tij kanë ngjallur reagime të shumta, sidomos në qarqet shkencore evropiane, ku studimet për origjinën e indoevropianëve janë ende një fushë komplekse dhe e debatueshme. Megjithatë, Lambert këmbëngul se rezultatet e tij synojnë të sjellin një pikëpamje të re dhe të mbështetur në prova, duke e vendosur gjuhën shqipe dhe historinë ilire në qendër të hartës së qytetërimit evropian.
